W dniach 2–4 lipca 2026 roku w Krakowie odbędzie się szósta edycja Światowego Kongresu Tłumaczy Literatury Polskiej – największego cyklicznego wydarzenia poświęconego promotorom polskiej literatury za granicą. Organizatorem kongresu jest Instytut Książki, który uznaje tę imprezę za swoje najważniejsze przedsięwzięcie w tym roku.
Święto polskiej literatury w międzynarodowym wydaniu
Tłumacze są kluczowymi ambasadorami polskiego pisarstwa na świecie. Dla języka o stosunkowo niewielkim zasięgu globalnym ich praca przekładowa, a także zaangażowanie w promowanie i wydawanie polskich książek za granicą, ma fundamentalne znaczenie. Kongres stanowi formę docenienia tych wysiłków, a jednocześnie daje uczestnikom szansę na poznanie nowych głosów w rodzimej literaturze.
Do stolicy Małopolski przyjedzie ponad dwustu tłumaczy z kilkudziesięciu krajów – głównie z Europy, ale również z obu Ameryk i Azji. Na liście reprezentowanych państw znajdują się m.in.:
- kraje europejskie: Austria, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Niemcy, Norwegia, Szwecja, Wielka Brytania, Włochy i wiele innych,
- kraje pozaeuropejskie: Brazylia, Chiny, Egipt, Indie, Iran, Izrael, Japonia, Korea Południowa, Mongolia, USA czy Wietnam.
Wśród gości znajdą się osoby przekładające dzieła Olgi Tokarczuk, Wisławy Szymborskiej, Czesława Miłosza, Andrzeja Sapkowskiego, Joanny Bator, Jacka Dukaja, Doroty Masłowskiej, Wiesława Myśliwskiego i wielu innych wybitnych polskich autorów. Organizatorzy podkreślają, że na kongresie nie zabraknie też tłumaczy dopiero rozpoczynających swoją przygodę z polską prozą i poezją.
Program – spotkania, panele i Nagroda Transatlantyk
W ramach trzydniowego programu zaplanowano prezentacje książek, spotkania autorskie, dyskusje panelowe oraz wykłady. Kongres jest okazją do bezpośredniego kontaktu tłumaczy z pisarzami, krytykami literackimi i wydawcami.
Jednym z najważniejszych punktów tegorocznej edycji będzie wręczenie Nagrody Transatlantyk – wyróżnienia przyznawanego corocznie przez Instytut Książki wybitnemu ambasadorowi lub ambasadorce polskiej literatury na świecie. Nazwisko laureata bądź laureatki zostanie ogłoszone 3 lipca, a galę uświetni koncert Meli Koteluk.
Dotychczasowi laureaci Nagrody Transatlantyk to m.in.:
- Anders Bodegård (Szwecja),
- Albrecht Lempp (Niemcy),
- Yi Lijun (Chiny),
- Bill Johnston (USA),
- Antonia Lloyd-Jones (Wielka Brytania),
- Vera Verdiani (Włochy),
- Abel Murcia i Xavier Farré (Hiszpania).
Historia kongresu i finansowanie
Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej odbywa się cyklicznie co cztery lata. Pierwsza edycja miała miejsce w 2005 roku – wówczas zainaugurowano także Nagrodę Transatlantyk, której pierwszym laureatem został Henryk Bereska, śląski tłumacz polskiej literatury na język niemiecki. Poprzednia, piąta edycja kongresu odbyła się w 2022 roku.
Szósta edycja wydarzenia została dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Kulturowego.