W skrócie: jeśli skończyłaś „Pamiętniki wampirów” i szukasz czegoś w podobnym klimacie, sięgnij po polską serię „W kolorze krwi” Katarzyny Grabowskiej (małe miasteczko, wampiry, trójkąt – ale w mroczniejszej odsłonie, 18+), „Upadli” Lauren Kate, „Nieśmiertelnych” Alyson Noël oraz „Wodospady Cienia” C.C. Hunter. Wszystkie łączą zakazaną miłość, sekrety małej społeczności i świat istot spoza tej rzeczywistości.
„Pamiętniki wampirów” to jedna z tych historii, które trudno odłożyć – i jeszcze trudniej zastąpić, gdy już dotrzesz do końca. Przepis L.J. Smith jest prosty i diabelnie skuteczny: zwyczajna dziewczyna trafia do małego miasteczka, gdzie obok ludzi żyją istoty nadprzyrodzone, a o jej serce rywalizuje dwóch mężczyzn – jeden bezpieczniejszy, drugi mroczniejszy. Do tego dochodzą rody założycielskie, lokalne sekrety i napięcie między zwykłym, szkolnym życiem a światem rządzącym się własnymi prawami. Co ciekawe, książki Smith powstały w 1991 roku – na długo przed „Zmierzchem”, więc to nie naśladowca, lecz jeden z pierwowzorów całego nurtu paranormal romance.
Poniżej pięć propozycji „na po Pamiętnikach” – od młodzieżowych serii o aniołach po jedną polską powieść, która ten sam schemat prowadzi w stronę zdecydowanie cięższą, dla dorosłych. Każdą opisujemy uczciwie: co łączy ją z historią Eleny, Stefano i Damona, dla kogo jest i czego się po niej spodziewać.
„Pamiętniki wampirów” – książki czy serial, i od czego zacząć?
Najpierw porządkujemy podstawy, bo to najczęstsze pytanie nowych czytelników. „Pamiętniki wampirów” istnieją w dwóch wersjach: jako cykl powieści L.J. Smith (Lisy Jane Smith) i jako serial stacji The CW, emitowany od 2009 roku przez osiem sezonów. Obie wersje dzielą punkt wyjścia – Elena i dwaj nienawidzący się bracia-wampiry, Stefano i Damon – ale fabularnie rozjeżdżają się mocno: inne są losy postaci, inne zakończenia, inny nawet wygląd bohaterki (w książce Elena jest blondynką). Większość polskich czytelników zna markę z serialu, który jest wyraźnie brutalniejszy od pierwszych, dość kameralnych tomów Smith.
Na polskim rynku ukazało się łącznie około czternastu tomów powiązanych z głównym cyklem (wyd. Amber): cztery tomy podstawowe, trylogia „Powrót”, seria „Łowcy” oraz „Zbawienie” – przy czym dalsze części pisał już ghostwriter. Najprościej zacząć od pierwszego tomu, w nowszych wydaniach zbiorczych łączącego trzy pierwsze historie („Przebudzenie. Walka. Szał”). Oceny poszczególnych tomów na Lubimyczytać.pl wahają się mniej więcej między 6,5 a 7,8 – solidne czytadło, nie arcydzieło. W USA serię sprzedano w ponad pięciu milionach egzemplarzy, w Polsce w ponad dwustu tysiącach.
Książki jak „Pamiętniki wampirów” – porównanie pięciu tytułów
Poniższa tabela zestawia pięć serii, które oddają przynajmniej część tego, za co pokochaliśmy historię z Mystic Falls: małe miasteczko lub zamkniętą szkołę, nadprzyrodzonego adoratora i trójkąt uczuciowy. Zwróć uwagę na kolumnę „dla kogo” – to jedyny tytuł oznaczony jako lektura dla dorosłych nie jest tu przypadkiem.
| Tytuł | Autor | Dla kogo | Co łączy z „Pamiętnikami”? |
|---|---|---|---|
| Pamiętniki wampirów | L.J. Smith | młodzież i dorośli | oryginał gatunku – miasteczko, dwaj bracia-wampiry, trójkąt |
| W kolorze krwi. Dziedzictwo przodków | Katarzyna Grabowska | dorośli (18+) | miasteczko, rody założycielskie, wampir i trójkąt – w mrocznej wersji |
| Upadli | Lauren Kate | młodzież i dorośli | zakazana miłość, mroczna szkoła, tajemnica i wybór między dwoma |
| Nieśmiertelni | Alyson Noël | młodzież | dziewczyna z darem, nieśmiertelny ukochany, miłość przez wieki |
| Wodospady Cienia | C.C. Hunter | młodzież | szkoła dla istot nadprzyrodzonych, wampiry i wilkołaki, trójkąt |
Czy jest polska książka jak „Pamiętniki wampirów”?
Tak – najbliżej tego klimatu jest „W kolorze krwi. Dziedzictwo przodków” Katarzyny Grabowskiej (wyd. Miasto Książek, 2025), i to podobieństwo bywa wręcz uderzające. Siedemnastoletnia Barbara po śmierci ojca przeprowadza się z bratem z Atlanty do sennego miasteczka Elizabethtown, gdzie jej rodzina od pokoleń strzeże pradawnego dziedzictwa. Szybko odkrywa, że obok ludzi żyją tu wampiry i zmiennokształtni, a o jej względy zabiega dwóch mężczyzn – tajemniczy Lucas, wampir o niemal dwustuletniej przeszłości, oraz Nat, dziedzic mocy strażniczego rodu.
Sami czytelnicy wychwytują echa serialu: energiczna blondynka o imieniu Caroline, festyn założycielski w centrum miasteczka, wampir uczący historii w lokalnym liceum, rywalizujące rody – to wszystko pobrzmiewa „Pamiętnikami wampirów” i pokrewnym „The Originals”, ale historia ma też swoje unikalne elementy. Powieść ma 332 strony (ISBN 9788379543700) i ocenę 7,4/10 na Lubimyczytać.pl. To pierwszy tom cyklu „W kolorze krwi (XXI wiek)”; kontynuacja, „W objęciach mroku”, jest w przygotowaniu. Czyta się go samodzielnie, bez znajomości wcześniejszych powieści autorki.
Uwaga – lektura dla dorosłych (18+). Mimo nastoletniej bohaterki to powieść dla dorosłych. Serialowe „Pamiętniki wampirów” też bywały brutalne, ale trzymały się telewizyjnej umowności – tu jej nie ma: w książce są drastyczne sceny przemocy, w tym przemoc seksualna, oraz wątek okrucieństwa wobec zwierząt.
Romansowo „W kolorze krwi” jest przy tym powściągliwe – bez scen erotycznych, w klimacie raczej gotyckiej tajemnicy niż „spicy”. Ciężar tej książki leży gdzie indziej: w mroku, grozie i cenie, jaką bohaterowie płacą za swoje wybory. Wydanie z barwionymi brzegami dostępne jest wyłącznie w księgarni wydawnictwa Miasto Książek.
Co czytać po „Pamiętnikach wampirów”, zostając przy wampirach?
Jeśli zależy ci przede wszystkim na wampirach i szkolnych realiach, najlepszym wyborem są „Wodospady Cienia” C.C. Hunter (pseudonim Christie Craig). Nastoletnia Kylie Galen trafia do obozu Shadow Falls – ośrodka dla nadprzyrodzonych młodych: wampirów, wilkołaków, czarownic, wróżek i zmiennokształtnych. Tam, między nauką panowania nad własnymi mocami a pierwszymi miłościami, wikła się w klasyczny trójkąt: między wampirem a wilkołakiem. Czytelnicy często porównują tę serię do „Domu Nocy” – to ta sama nisza „szkoły dla istot nadprzyrodzonych”.
To bestsellerowa seria „New York Timesa”, w Polsce wydawana przez Feerię Young. Po głównym cyklu z Kylie ukazał się spin-off „Wodospady Cienia: Po zmroku”, w którym pierwsze skrzypce gra wampirzyca Della Tsang. Pierwszy tom liczy ponad 420 stron i – jak zgodnie podkreślają czytelniczki – wciąga błyskawicznie. To propozycja zdecydowanie lżejsza i pogodniejsza niż polska „W kolorze krwi”, bliższa duchem serialowemu, rozrywkowemu wydaniu wampirzego romansu.
Jaka książka jak „Pamiętniki wampirów”, ale z aniołami zamiast wampirów?
W tej roli sprawdzą się „Upadli” Lauren Kate – jeśli schemat zakazanej miłości i mrocznej tajemnicy podoba ci się bardziej niż same kły. Luce Price trafia do szkoły z internatem Sword & Cross w dusznej Georgii – ponurego miejsca tuż przy starym cmentarzu, gdzie nie wolno korzystać z telefonów, a każdy ruch śledzą kamery. Tam poznaje zdystansowanego Daniela i czarującego Cama, a wkrótce odkrywa, że znalazła się w samym środku odwiecznej wojny upadłych aniołów, a łącząca ją z Danielem miłość powtarza się – i kończy tragicznie – od wieków.
To bestseller „New York Timesa” (wyd. MAG), a w 2016 roku powstała filmowa ekranizacja. Pierwszy tom ma około 460 stron i ocenę 6,77/10 na Lubimyczytać.pl przy ponad 7 tysiącach ocen – przy czym czytelnicy często zaznaczają, że seria nabiera rozpędu dopiero w kolejnych częściach (główny cykl to cztery tomy plus dodatki). Gotycka oprawa, cmentarna sceneria i trójkąt bohaterów to elementy, które fanom Mystic Falls powinny zagrać od pierwszych stron.
Czy jest historia jak „Pamiętniki wampirów” zupełnie bez wampirów?
Jest – „Nieśmiertelni” Alyson Noël to dowód, że sednem tych historii nie są kły, lecz miłość silniejsza niż czas. Szesnastoletnia Ever Bloom po wypadku samochodowym, w którym ginie jej rodzina, zyskuje niezwykły dar: słyszy myśli, widzi aury, a przez dotyk poznaje cudzą przeszłość. W szkole poznaje tajemniczego Damena – nieśmiertelnego, który zna ją z poprzednich wcieleń. Z czasem dochodzi trzeci wierzchołek trójkąta, a nad związkiem zawisła klątwa: jeden dotyk może oznaczać śmierć ukochanego.
Cykl liczy sześć tomów (wyd. Wydawnictwo Dolnośląskie), a pierwsza część przez 31 tygodni zajmowała pierwsze miejsce na liście bestsellerów „New York Timesa”. Uczciwie trzeba dodać, że opinie są nierówne – część czytelniczek chwali pomysł na opowieść o karmie i przeznaczeniu, część narzeka na bierność głównej bohaterki. To propozycja dla tych, którzy w „Pamiętnikach wampirów” najbardziej cenili wątek miłości przeplatającej się przez stulecia, a mniej zależy im na grozie i nadprzyrodzonej akcji.
Czytać po polsku czy w oryginale?
To pytanie, które w tym gatunku potrafi zaboleć. Wiele zagranicznych serii paranormalnych jest na polskim rynku niedokończonych – czytelnik dochodzi do pewnego tomu i utyka, bo dalszych części nikt nie przełożył. Sztandarowy przykład to bestsellerowa „Mercy Thompson” Patricii Briggs: za oceanem liczy już kilkanaście tomów, a po polsku dostępna jest tylko część z nich. Podobnie bywa z rozproszoną, wydawaną przez lata serią „Pamiętniki wampirów”, w której łatwo pogubić się w numeracji wydań zbiorczych.
Tu właśnie ujawnia się przewaga rodzimych tytułów. „W kolorze krwi” czytasz po polsku od pierwszej do ostatniej strony, bez czekania na tłumacza i bez ryzyka, że cykl urwie się w połowie – kolejny tom, „W objęciach mroku”, przygotowuje to samo wydawnictwo. Dla kogoś, kto chce po prostu wejść w nową, wielotomową historię i ją dokończyć, to argument nie do przecenienia – zwłaszcza że polskich powieści w tej konkretnej niszy jest naprawdę niewiele.
Jak wybrać książkę dla siebie?
Wybór zależy od tego, co w „Pamiętnikach wampirów” trzymało cię najmocniej. Jeśli był to wampirzy świat i szkolne realia – zacznij od „Wodospadów Cienia”. Jeśli zakazana miłość i gotycka tajemnica – sięgnij po „Upadłych”. Jeśli romans przez wieki ważył dla ciebie więcej niż nadprzyrodzona groza – wypróbuj „Nieśmiertelnych”. A jeśli chcesz tego samego schematu – miasteczko, rody, trójkąt – ale w wersji znacznie mroczniejszej, dojrzałej i prowadzonej bez taryfy ulgowej, twoim tytułem jest „W kolorze krwi”.
Jedno zastrzeżenie, które warto powtórzyć: „W kolorze krwi” to lektura dla dorosłych (18+) z mocnymi scenami przemocy – świetna dla kogoś, kto chce paranormalnego romansu z prawdziwym ciężarem i grozą, ale stanowczo nie dla młodszych nastolatków szukających lekkiej historii w stylu serialu. Pozostałe cztery serie z tej listy są bezpieczniejsze dla młodzieżowego czytelnika. Jeśli wolisz klimat samego „Zmierzchu”, osobny zestaw rekomendacji znajdziesz w tekście o książkach podobnych do sagi Stephenie Meyer.
Najczęściej zadawane pytania
Co czytać po „Pamiętnikach wampirów”?
Najbliżej klimatu serii są „Wodospady Cienia” C.C. Hunter (szkoła dla istot nadprzyrodzonych), „Upadli” Lauren Kate (zakazana miłość i upadłe anioły) oraz „Nieśmiertelni” Alyson Noël (miłość przez wieki). Z polskich tytułów najbliżej jest „W kolorze krwi. Dziedzictwo przodków” Katarzyny Grabowskiej – z zastrzeżeniem, że to powieść dla dorosłych (18+).
Czy jest polska książka jak „Pamiętniki wampirów”?
Tak – „W kolorze krwi. Dziedzictwo przodków” Katarzyny Grabowskiej (Miasto Książek, 2025). Akcja toczy się w małym miasteczku, są wampiry, rody założycielskie i trójkąt uczuciowy, a czytelnicy wychwytują liczne echa serialu (m.in. postać Caroline i festyn założycielski). To jedna z nielicznych polskich powieści w tym nurcie – dostępna od ręki, po polsku.
Czy „W kolorze krwi” jest książką dla młodzieży?
Nie – mimo siedemnastoletniej bohaterki to lektura dla dorosłych (18+). Powieść zawiera sceny przemocy, w tym przemoc seksualną i okrucieństwo wobec zwierząt. Pod względem romansu jest powściągliwa (bez scen erotycznych), ale jej mrok i brutalność wykraczają poza to, czego można się spodziewać po młodzieżowym paranormal romance.
Czym książkowe „Pamiętniki wampirów” różnią się od serialu?
Wspólny jest punkt wyjścia – Elena i dwaj bracia-wampiry – ale losy postaci, wątki poboczne i zakończenia różnią się znacząco. W książkach Elena jest blondynką i ma młodszą siostrę, a nie brata; serial jest też brutalniejszy i bardziej rozbudowany. To dwa osobne byty, które najlepiej traktować niezależnie.
W jakiej kolejności czytać „Pamiętniki wampirów”?
Najprościej według kolejności wydania: tom podstawowy (w nowych wydaniach zbiorczych „Przebudzenie. Walka. Szał”), następnie „Mrok”, trylogia „Powrót”, a potem serie „Łowcy” i „Zbawienie”. Cztery pierwsze tomy napisała L.J. Smith; dalsze części opracował ghostwriter, co część czytelników odbiera jako spadek formy.
Czy „Pamiętniki wampirów” powstały przed „Zmierzchem”?
Tak. Pierwsze tomy L.J. Smith ukazały się w 1991 roku, czyli kilkanaście lat przed „Zmierzchem” Stephenie Meyer (2005). To jeden z pierwowzorów nurtu o miłości człowieka i wampira, choć większą popularność zyskał później – na fali mody zapoczątkowanej przez sagę Meyer i serial z 2009 roku.
Ile tomów ma „W kolorze krwi”?
„Dziedzictwo przodków” otwiera cykl „W kolorze krwi (XXI wiek)” i jest zamkniętą fabularnie całością, którą można czytać samodzielnie. Drugi tom, „W objęciach mroku”, jest w przygotowaniu. Pierwszą część przeczytasz w wersji papierowej (także w wydaniu z barwionymi brzegami, dostępnym w księgarni Miasto Książek) oraz jako ebook.
Podsumowanie
Świat „Pamiętników wampirów” nie kończy się w Mystic Falls. Po młodzieżowe, pogodniejsze klimaty sięgnij po „Wodospady Cienia”, „Upadłych” i „Nieśmiertelnych”, a jeśli szukasz tego samego schematu w wersji mrocznej i dla dorosłych – po polską „W kolorze krwi”. Wampiry i zakazana miłość mają to do siebie, że wracają do łask co kilka lat – a wyboru, jak widać, nie brakuje.