W sobotę 30 maja 2026 roku o godz. 17:00 w Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu odbędzie się spotkanie z Gabrielem Borowskim – tłumaczem literatur portugalskojęzycznych i badaczem przekładu. Wydarzenie wpisuje się w cykl „Tłumacz w muzeum: laury i ordery”, poświęcony laureatom i nominowanym do nagród translatorskich. Wstęp jest wolny, a rozmowa będzie transmitowana online z tłumaczeniem na Polski Język Migowy.
Języki portugalskie i przekład transatlantycki – o czym będzie spotkanie?
Rozmowę poprowadzi Łukasz Kraj – polonista, romanista i portugalistyka z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tematem przewodnim będą wielorakie oblicza języka portugalskiego i wyzwania związane z przekładem literackim z tego obszaru językowego. Wśród zagadnień, które zostaną poruszone podczas spotkania, znajdą się m.in.:
- Czy istnieje jeden język portugalski, czy raczej kilka jego odmian rozsianych po różnych kontynentach?
- Jak tłumaczyć literaturę brazylijską z jej wewnętrznym zróżnicowaniem kulturowym?
- Jaka jest powinność tłumacza wobec kultur o kolonialnej przeszłości, słabo obecnych w polskiej świadomości?
- Jak przekładać twórczość samych tłumaczy – np. Haroldo de Camposa – i czy praktyka tłumaczenia ustnego pomaga w pracy nad tekstem literackim?
- Wpływ nagród i nominacji na codzienną pracę translatorów.
Borowski opowie również o początkach swojej kariery, planach na przyszłość oraz o tym, co najsilniej łączy polskie i brazylijskie pole literackie.
Kim jest Gabriel Borowski?
Gabriel Borowski to polski tłumacz literatury portugalskojęzycznej. Przekłada zarówno z języka portugalskiego na polski, jak i polską literaturę na portugalski. W jego dorobku znajdują się m.in.:
- W pobliżu dzikiego serca – Clarice Lispector
- Kolekcjoner porzuconych dusz: reportaże z Brazylii – Eliane Brum (finał Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki)
- Oto ja: wiersze wybrane – Sophia de Mello Breyner Andresen
- Śródziemnomorze – João Luís Barreto Guimarães
- Poezje zebrane – Alberto Caeiro – Fernando Pessoa
- Królik i Chopin – Miguel Souza Tavares (finał nagrody „Przecinek i Kropka”)
- Portugalskie przekłady dzieł Wisławy Szymborskiej (wspólnie z Reginą Przybycien) i Olgi Tokarczuk
Borowski jest laureatem Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO oraz brazylijskiej Nagrody Narodowej Fundacji na rzecz Książki Dziecięcej i Młodzieżowej w kategorii tłumaczenie. Był także stypendystą programu Connecting Emerging Literary Artists oraz Instytutu Camõesa w ramach programu dla tłumaczy Vieira.
Cykl „Tłumacz w muzeum” – spotkania z najlepszymi translatorami
Cykl „Tłumacz w muzeum” funkcjonuje w Muzeum Pana Tadeusza – Oddziale Zakładu Narodowego im. Ossolińskich – od 2022 roku. W edycji 2026, realizowanej pod hasłem „Laury i ordery”, organizatorzy zapraszają do rozmów osoby wyróżnione nagrodami za przekład literacki. Wcześniej gośćmi spotkań były Małgorzata Gralińska oraz Joanna Kornaś-Warwas.
Projekt realizowany jest w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury i dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury. Cykl zaplanowano na okres marzec–listopad 2026.
Spotkanie z Gabrielem Borowskim odbędzie się na dziedzińcu Kamienicy pod Złotym Słońcem (Rynek 6, Wrocław). Transmisję na żywo będzie można śledzić na profilach muzeum na Facebooku i YouTube. Tłumaczenie na Polski Język Migowy zapewnią Anna Morawska i Elżbieta Resler.